Gmina Zawadzkie i jej historia

 

 
 

Miasto Zawadzkie leży na terenie równinnym lewego brzegu Małej Panwii. W 1824r. powstała kolonia-Bemowskie dla robotników huty w Żędowicach. Po wybudowaniu huty w Zawadzkim po roku1836 powstała następna kolonia robotnicza zwana od nazwy huty-Zawadzkie. Była to dzielnica domków wybudowanych na północny-wschód od ówczesnych pieców fryszerskich. Kolonie Filipolis, Świerkle, Bemowskie i Zawadzkie tworzyły w latach 40-tych odrębne przysiółki, otoczone gęstym lasem. Od połowy dziewiętnastego wieku wraz z rozwojem huty "Zawadzkie" nastąpił rozwój osady. Połączenie okolicznych osad w samodzielną gminę pod nazwą Zawadzkie nastąpiło na mocy dekretu Pruskiego. W1880 r. powstało Stare Zawadzkie- obecnie rejon ulic: Andrzeja, Ks. Wajdy, Stawowej, a w roku 1888- Żydownia, zwana także Palestyną. W 1916 r. przystąpiono do zabudowy pasa po obu stronach drogi Opole - Tarnowskie Góry. W 1923 rozpoczęto budowę osiedla robotniczego (obecnie ul. Mickiewicza). W latach 1937-1939 zabudowano ulice: 1 Maja, K. Miarki i Krótka. W związku z wykorzystaniem rzeki Małej Pangwii jako siły pędnej licznych młynów, tartaków, zakładów hutniczych budowano zapory wodne, kanały, zbiorniki. Dostarczały one wodę do huty.
latach 60-tych dr Andrzej Renard założył w rejonie Zawadzkiego rezerwat zwierzyny leśnej, a w nim w kolonii zamek myśliwski (obecnie Zakład Caritas). W związku z rozwojem przemysłu powstały nowe szlaki komunikacyjne 1835- szosa o twardej nawierzchni łączącej Opole z Pyskowicami.
Ruch osobowy i towarowy spowodował konieczność połączenia brzegów Małej Pangwii mostami. Pierwszy most wybudowano w 1859r. na zachodzie od Zawadzkiego.
W 1836r. na lewym brzegu Małej Panwii Andrzej hrabia Renard założył Hutę Zawadzkie-Werk. Zawadzkie-Werk w krótkim czasie od uruchomienia stała się jedyną z ważniejszych hut górnośląskich. Produkowano tu żelazo sztabowe, potem profile walcowane, stal resorową do wagonów. Od 1855r. właścicielem huty była Spółka Leżno- Górnicza "Minewra" z siedzibą we Wrocławiu. Ta z kolei w 1871r. została przyjęta przez nowo utworzoną Górnośląską Spółkę Akcyjną Potrzeb Kolei żelaznych w Gliwicach. Ożywienie gospodarcze przyniosły lata 1 wojny Światowej. Rozszerzono wtedy i zmieniono profil produkcji na zbrojeniowy. Początek lat 20. To następny dobry okres w historii huty: zmodernizowano ją i rozbudowano kuźnię walcownię.
ata Światowego kryzysu 1929-33 i załamanie koniunktury gospodarczej wpłynęły na poważne ograniczenie produkcji huty, a nawet częściowe wstrzymanie pracy walcowni. Kolejny okres rozwoju huty związany był z ponownym przestawieniem produkcji na zbrojeniową i z modernizacją poszczególnych wydziałów w latach 1933-45.
W styczniu 1945 r. do Zawadzkiego wkroczyła Armia Czerwona. Wszystkie urządzenia zostały wywiezione lub zdewastowane. Skala zniszczeń spowodowała decyzją o likwidacji zakładu i przeznaczeniu terenu pod składowisko złomu. Przeciwko temu zaprotestowali zatrudnieni w hucie. Postawa i ogromne zaangażowanie nielicznej wówczas, bo zaledwie100-osobowej załogi spowodowały, że decyzje o przyszłym losie zakładu została zmieniona. Przystąpiono do uruchomienia produkcji, remontu wagonów, a następnie montażu rozjazdów kolejowych.

Obecna mapa gminy Zawadzkie

Powstanie miasta

1790 -  założenie przez Filipa Colonnę osady Filipolis -
  dziś Pustki
1800 - powstanie huty fryszerskiej i osady Świerkle
1824 -  inż Bohme zakłada kolonię Bemowskie (od ul.     Paderewskiego i Szymanowskiego w  kierunku     Żędowic)
1836 -  założenie huty Andrzej (wówczas Zawadzkiwerke)
1840 -  powstanie pierwszego osiedla ludzkiego w okolicach    huty - Klachocza (dziś Walcownia)
1855 -  powstaje ul. Zielona i Waryńskiego
1856-58 - do Zawadzkiego dochodzi linia kolejowa
1880 -  ul. Andrzeja (Stare Zawadzkie)
1888 -  zbudowano nieistniejącą dziś już Żydownię      (targowsko)
1916 -  budowa tzw. ,dziewięciu chałp" (ul. Opolska)
1935 -  zabudowano ul. 1 Maja, Moniuszki, Karola Miarki i    Ligonia
1955-1965 - powstaje ulica J.Kani
1956-1966 - założenie os. Powstańców Śl.
1964-1966 - budowa Nowego Osiedla
1980-1985 - powstało osiedle na ul. Opolskiej